TASARIMDA KÜLTÜREL ETKİ

Mimarlığın mühendislikten biraz daha farklı bir alan olduğu bilinen bir gerçek. Herkesin dilindeki ise tasarımcının her konuda az çok bilgi sahibi olması gerektiği söylemleridir. Gerçekten bir tasarımcı birbirinden farklı ve çoğumuzun her zaman rast gelmediği meslekler, hobiler, edimlerle karşılaşabilir. Tasarımcı bunlar arasındaki örüntüleri zihninde oluşturur ve çıkış yolları saptar. Mimarın bir spor dalının en büyük inceliklerine kadar bilgi sahibi olması buna verilecek bir örnektir. Özelleştirerek açıklarsak mimari farklı disiplinlerle harmanlanacak bir disiplindir.

Günümüz dünyasında bilginin bu kadar parmaklarımız arasında olmasıyla değişen edimler disiplinler arası çalışmanın verimliliğini de ispatlar niteliktedir. Bu neticeye ulaşmadaki asıl faktör ise toplumu oluşturan bireylerin yaşantısıyla ilişkilidir. Bireyler nasıl davranırlarsa, kültür ve sosyal öğrenme o yana kaymakta ve bireylerin ihtiyaçları da aynı yöne evrilmektedir. Hal böyle olunca, tasarımcıların kaygıları bireysel üsluplarını yansıtmanın, estetik kaygılara cevap vermenin başında bireylerin bu evrilen ihtiyaçlarını da giderebilecek ürünler üretmek oluyor.

Bireyler tüm bu davranışlarını sergilerken elbette var olan kültürel etkileri de bir anda yok sayamazlar. Kültürel etki insanları sarıp davranışlarında etkili olmaktadır. Beraber yemek yeme kültürü medeniyetimizin önemli hususlarından biridir ve günümüz şartlarında çekirdek aile içinde bile bireyler şehir yaşantısına adapte olup aile bireyleriyle birlikte sofraya oturmak için zaman bulamasalar da akşamları, hafta sonları gibi farklı imkanlar yaratmaya ve aile için kaliteli zaman geçirmeye dikkat etmektedirler. Bizlere miras kalan bu kültürü yaşatma gayreti içinde olmak, kültürel etkinin farklı şekillerde vücut bulan aktivitelere rağmen varlığını sürdürmesi anlamına gelmektedir.

Tasarımcı bu bağlamda kültürel etkinin varlığını yadsıyamaz. Üretim yaparken tasarladığı her bir noktada dahi kullanıcıların kültürün etkisinde olduğunu hesaba katmalıdır. Birey davranışlarının ne yöne evrildiğinin bilincinde olup bu ipuçlarını tasarımını işlevselleştirmek için kullanır.

Bununla birlikte tasarım sadece o kültüre has ve varlığı zenginlik oluşturan davranışı yaşatmaya çalışmakla gerçekleşmez. Farklı kültürlerde ortak olarak var olan eylemlerin kültürün yaşandığı coğrafyanın, insanların o edimi ne ölçüde gerçekleştirdiği de dikkat edilmesi gereken bir husustur. Bir davranış biçiminin kültürlere göre farklı ölçülerde gerçekleşmesi, ya da gerçekleşmesi sırasında duyulan ihtiyaçların ne kadar ve nasıl olduğu da tasarımın ihtiyaçlarını belirlerken not edilmesi gereken kalemlerdendir.